Planety dla dzieci: ile ważysz i ile masz lat na Marsie?
Osiem planet wyjaśnionych dla dzieci: która jest największa, najgorętsza i najszybsza, ile pokazałaby waga i ile masz lat na Marsie albo Jowiszu, model Układu Słonecznego do przejścia pieszo i planety widoczne dziś wieczorem.
Odkryj więcej
Więcej dla małych fanów kosmosu
Co to jest planeta?
Planeta to wielki, okrągły świat, który krąży wokół gwiazdy – nasze planety krążą wokół Słońca. W odróżnieniu od gwiazd planety nie świecą same. Błyszczą tylko dlatego, że oświetla je Słońce, tak samo jak Księżyc.
Wokół naszego Słońca krąży osiem planet. Cztery wewnętrzne – Merkury, Wenus, Ziemia i Mars – są zbudowane ze skał. Cztery zewnętrzne – Jowisz, Saturn, Uran i Neptun – to olbrzymy z gazu i lodu, bez żadnego gruntu, na którym dałoby się stanąć.
Wycieczka po planetach: dotknij planety
Od małego pędziwiatra tuż przy Słońcu aż po burzliwego niebieskiego olbrzyma daleko w zimnie: każda planeta to osobny świat.
Pędziwiatr: Merkury to najmniejsza planeta i najbliższa Słońcu. Okrąża Słońce szybciej niż jakakolwiek inna planeta: rok na Merkurym trwa tylko 88 dni. Ale wokół własnej osi obraca się tak wolno, że jeden dzień, od wschodu do wschodu Słońca, trwa 176 ziemskich dni – całe dwa lata Merkurego! Prawie nie ma tam powietrza, które trzymałoby ciepło, więc w dzień jest gorąco jak w piekarniku, a w nocy lodowato zimno.
Gorąca głowa: Wenus jest prawie tak duża jak Ziemia, ale na pewno nie chcesz spędzić tam wakacji. Grube chmury zatrzymują ciepło Słońca jak kołdra, dlatego Wenus jest najgorętszą planetą ze wszystkich – gorętszą niż piec do pizzy, chociaż Merkury jest bliżej Słońca. A Wenus kręci się w drugą stronę: tam Słońce wschodzi na zachodzie i zachodzi na wschodzie.
Nasz dom: Ziemia to jedyna planeta, o której wiemy, że jest na niej życie – i jedyna z oceanami płynnej wody, które pokrywają około 70 procent jej powierzchni. Jej powietrze pozwala nam oddychać, ogrzewa nas i chroni przed ostrymi promieniami Słońca oraz przed małymi kamykami z kosmosu. To największa z czterech planet skalistych.
Czerwona planeta: Mars jest czerwony, bo jego pył zawiera mnóstwo rdzy. Stoi na nim największy wulkan Układu Słonecznego, Olympus Mons, mniej więcej dwa i pół raza wyższy od Mount Everestu. Łaziki, czyli roboty na kołach, badają Marsa i szukają śladów maleńkiego życia sprzed bardzo dawna. Dzień na Marsie trwa tylko około 40 minut dłużej niż nasz.
Olbrzym: Jowisz jest zdecydowanie największą planetą: zmieściłoby się w nim ponad 1300 Ziem. To ogromna kula gazu z kolorowymi pasami chmur i burzą szerszą niż Ziemia – Wielką Czerwoną Plamą, która wiruje od co najmniej 150 lat. Jowisz kręci się też najszybciej: dzień trwa tam niecałe 10 godzin.
Władca pierścieni: Saturn nosi najpiękniejsze pierścienie w Układzie Słonecznym. Składają się z niezliczonych kawałków lodu i skał – niektóre są małe jak ziarenka piasku, inne duże jak dom. Saturn jest tak lekki jak na swoją wielkość, że unosiłby się na wodzie – gdyby tylko znalazła się dość duża wanna!
Toczący się: Uran leży na boku, więc toczy się wokół Słońca jak piłka. Dlatego każdy z jego biegunów ma 42 lata słońca bez przerwy, a potem 42 lata ciemności. Jego niebieskozielony kolor pochodzi od gazu zwanego metanem. W 1781 roku Uran jako pierwsza planeta został odkryty przez teleskop.
Burzliwy: Neptun to planeta położona najdalej od Słońca – tak daleko, że światło słoneczne leci do niego ponad cztery godziny. Wieją na nim najsilniejsze wiatry w Układzie Słonecznym, ponad 2000 kilometrów na godzinę: szybciej niż samolot odrzutowy! Rok na Neptunie trwa 165 ziemskich lat: od odkrycia w 1846 roku okrążył Słońce tylko raz.
Planetarne rekordy
na Wenus: to najgorętsza planeta – gorętsza niż Merkury, choć on jest bliżej Słońca.
znanych księżyców krąży wokół Saturna – więcej niż wokół jakiejkolwiek innej planety.
potrzebuje Wenus, żeby raz obrócić się wokół siebie – dłużej niż trwa cały jej rok!
Ile pokazałaby waga na innych światach?
Twoje ciało wszędzie zostaje dokładnie takie samo – ale każdy świat przyciąga cię z inną siłą. Łazienkowa waga pokazałaby takie liczby:
Jowisz, Saturn, Uran i Neptun nie mają twardego gruntu – tyle pokazałaby waga na szczycie ich chmur.
Nikt nigdy nie mógłby stanąć na Słońcu – ale przyciąga ono około 28 razy mocniej niż Ziemia.
Ile masz lat na innych planetach?
Rok to jedno pełne okrążenie wokół Słońca. Planety blisko Słońca są szybkie, a te daleko – powolne. Dlatego na każdej planecie masz inny wiek. Wpisz datę swoich urodzin:
Jak daleko są planety?
Kosmos jest prawie pusty – tak pusty, że żaden rysunek w książce nie pokaże tego naprawdę. Zmniejsz Słońce do rozmiaru piłki i zobacz, gdzie byłyby planety.
Zbuduj ścieżkę planet
Wyjdź na dwór z piłeczką pingpongową jako Słońcem i odmierz kroki do planet – kroki dziecka są w tabeli. Do Neptuna jest około 130 metrów, trochę więcej niż długość boiska piłkarskiego. Połóż ziarenko piasku jako Ziemię, a zobaczysz, jak maleńki jest nasz świat!
Które planety zobaczysz dziś wieczorem?
Pięć planet jest na tyle jasnych, że widać je bez teleskopu: Merkury, Wenus, Mars, Jowisz i Saturn. Wyglądają jak jasne gwiazdy – ale nie migoczą i z tygodnia na tydzień powoli wędrują między gwiazdami.
Co jeszcze krąży wokół Słońca?
Planety karłowate: Przez 76 lat Pluton nazywano dziewiątą planetą. W 2006 roku astronomowie zdecydowali, że to planeta karłowata: jest mniejszy od naszego Księżyca i dzieli swoją drogę z wieloma innymi lodowymi ciałami. Inne planety karłowate nazywają się Eris, Ceres, Makemake i Haumea.
Planetoidy: Między Marsem a Jowiszem miliony skał krążą wokół Słońca w pasie planetoid. Większość jest mała, ale największa, Ceres, ma prawie 1000 kilometrów szerokości – jest tak duża i okrągła, że zalicza się do planet karłowatych.
Komety: Komety to ogromne, brudne śnieżki z dalekich krańców Układu Słonecznego. Kiedy któraś zbliża się do Słońca, jej lód zmienia się w gaz i wyrasta jej długi, świecący ogon – który zawsze jest skierowany od Słońca.
Księżyce: Wokół planet naszego Układu Słonecznego krąży ponad 400 księżyców. Io, księżyc Jowisza, ma setki wulkanów, Tytan, księżyc Saturna, ma jeziora z płynnego gazu, a pod lodową skorupą Europy, innego księżyca Jowisza, prawdopodobnie kryje się ogromny ocean.
Pytania o planety
Ile jest planet? Osiem: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran i Neptun. Pluton był liczony jako dziewiąta planeta do 2006 roku. Dziś nazywa się go planetą karłowatą, bo jest mały i dzieli swoją drogę z wieloma innymi lodowymi ciałami.
Która planeta jest największa? Jowisz. Jest 11 razy szerszy niż Ziemia i zmieściłoby się w nim ponad 1300 Ziem. Ale nawet Jowisz jest mały przy Słońcu: w Słońcu zmieściłoby się około 1000 Jowiszów.
Która planeta jest najgorętsza? Wenus, na której panuje około 464 °C. Merkury jest bliżej Słońca, ale grube chmury Wenus zatrzymują ciepło jak w szklarni – w dzień i w nocy, na biegunach i na równiku.
Czy ludzie mogliby mieszkać na Marsie? Nie bez dużej pomocy. Powietrze na Marsie jest o wiele za rzadkie, żeby nim oddychać, jest tam średnio zimniej niż w każdej zamrażarce i nic nie chroni przed groźnymi promieniami Słońca. Astronauci potrzebowaliby skafandrów, szczelnych domów i szklarni do uprawy jedzenia. Agencje kosmiczne mają nadzieję wysłać pierwszych ludzi na Marsa w latach 30. tego wieku albo później.
Dlaczego planety są okrągłe? Przez grawitację. Każdy kawałek planety przyciąga wszystkie pozostałe i razem ściskają ją w najbardziej okrągły kształt, jaki istnieje: kulę. Małe planetoidy nie przyciągają wystarczająco mocno – dlatego wiele z nich wygląda jak ziemniaki.